Berichten

Yoga en stress reductie

 

 

weblogo3

Toen yoga duizenden jaren geleden voor het eerst beoefend werd, kon men nog niet verklaren hoe en waarom het heilzaam was, men wist gewoon dat het werkte.
Tegenwoordig kunnen we ons tot de wetenschap wenden om te verklaren waarom yoga ons helpt stress te verminderen.

Wat doet stress met ons lichaam?

Ons centrale zenuwstelsel bestaat uit verschillende delen. Eén daarvan is ons autonome zenuwstelsel, dat onze interne organen en processen bestuurt. We denken daar verder niet bij na en kunnen de autonome processen niet met onze wil beïnvloeden.
Het autonome zenuwstelsel bestaat ook weer uit twee delen, het sympatische en parasympatische deel.
Het sympatische deel treedt in werking bij gevaar en wordt ook wel de “vlucht- of vechtrespons” genoemd. Als er gevaar dreigt of als je in een noodsituatie verkeert is deze respons heel nuttig. Je lichaam maakt grote hoeveelheden stresshormonen aan, zoals adrenaline en cortisol. Deze hormonen zetten je hele systeem op scherp en stellen je in staat om te vluchten, te vechten of te bevriezen al naar gelang de situatie. Als er echter geen acuut gevaar dreigt, maar je gestrest bent doordat je bijvoorbeeld te druk bent op het werk, ruzie met je partner hebt, financiële problemen hebt, enzovoort, dan kan die overmatige productie van stresshormonen tot allerlei lichamelijke en mentale problemen leiden. Het verzwakt je immuunsysteem, zodat je vatbaarder wordt voor van alles en nog wat. Daarbij zijn hoge bloeddruk, maagklachten, hartkloppingen, hyperventilatie, slapeloosheid, hoofdpijn, rug- en schouderpijn, prikkelbaarheid, somberheid en uiteindelijk zelfs totale burnout,  veel voorkomende gevolgen van langdurige stress.

Stress reduceren

Voor een gezond functionerend gestel zou je niet meer dan 2 tot 5% van al je tijd mogen doorbrengen in de “vlucht-of vechtrespons”. De andere 95 tot 98% van je tijd heb je nodig om weer te herstellen, je systeem de rust te geven die het nodig heeft om alle processen in je lichaam goed te kunnen laten verlopen. Dat doe je met het tweede deel van je autonome zenuwstelsel, het parasympatische deel, ook wel de “herstelrespons” genoemd.
Ga voor jezelf maar eens na, verkeer je minstens 95% van al je tijd in de herstelmodus? Voor de meeste mensen geldt dat ze te veel tijd doorbrengen in de vlucht- of vechtmodus, te veel stresshormonen produceren en te weinig kunnen herstellen. Langzaam  put je zo je systeem steeds meer uit en klachten zijn dan onvermijdelijk het gevolg.
Het probleem is dat deze processen zich buiten onze wil om voltrekken. Hoe kunnen we er voor zorgen dat het parasympatische deel van ons autonome zenuwstelsel vaker “aangezet” wordt en  we meer tijd gaan doorbrengen in de herstelmodus?

Daarbij kunnen technieken uit de  yoga ons helpen. Het diafragma, of wel het middenrif genoemd, is een spier die we in rust gebruiken om diep naar onze buik te ademen. Als we gestrest zijn, gebruiken we het middenrif niet. De vlucht- en vechtrespons zorgt ervoor dat we  snel, hoog en oppervlakkig ademen.
Dit gebeurt zonder dat we erbij nadenken, maar als we willen kunnen we onze ademhaling controleren. (Zoals je bijvoorbeeld je adem in kunt houden als je onder water bent.) In de yoga worden ademhalingstechnieken gebruikt die ons  helpen onze adem zo te beheersen dat we weer uit de vecht- of vluchtrespons kunnen komen en de herstelrespons geactiveerd wordt. Eén van die technieken is het bewust gebruiken van ons middenrif tijdens de ademhaling, zodat we diep en rustig kunnen ademen. Daarmee geven we ons systeem het sein dat het gevaar is geweken. De aanmaak van stresshormonen kan worden gestaakt en we kunnen weer gaan werken aan herstel in de herstelmodus.

YBSR, Yoga Based Stress Reduction

Door langdurige stress is het middenrif vaak lang inactief. Om het weer goed te laten werken wordt in de YBSR, Yoga Based Stress Reduction, gewerkt met oefeningen die speciaal gericht zijn op het trainen van het middenrif en het maken van ruimte in bovenrug,  borst en buik om een gezonde manier van ademen mogelijk te maken. Naast de middenrif ademhaling maakt YBSR gebruik van aanvullende ademhalingstechnieken om het parasympatische deel van het autonome zenuwstelsel te activeren. Verder wordt gekeken naar waar de stress zich vastzet in je lichaam. Dat is voor iedereen weer anders en met eenvoudige lichamelijke oefeningen wordt ook weer meer ruimte in je lijf gemaakt. Je hoeft daarvoor echt geen slangenmens te zijn en ook niet te worden!